ความรู้การจัดซื้อจัดจ้าง
สรุป พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 วิธีซื้อจ้าง ขั้นตอน และประกาศที่ต้องเผยแพร่
หน้านี้สรุปสาระสำคัญของพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 และระเบียบกระทรวงการคลังที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ผู้ประกอบการ เจ้าหน้าที่พัสดุ และประชาชนเข้าใจการซื้อจ้างของหน่วยงานรัฐ พร้อมลิงก์ไปยังประกาศจัดซื้อจัดจ้างจริงของกรมควบคุมโรค
1. หลักการของ พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้าง
การจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานรัฐต้องเป็นไปตามหลักการตามมาตรา 8 คือ คุ้มค่า โปร่งใส มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล และตรวจสอบได้ หน่วยงานจึงต้องเปิดเผยข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างต่อสาธารณะในทุกขั้นตอน ตั้งแต่แผนการจัดซื้อจัดจ้างจนถึงสาระสำคัญของสัญญา
2. วิธีซื้อหรือจ้าง 3 วิธี (มาตรา 55)
วิธีประกาศเชิญชวนทั่วไป
เปิดให้ผู้ประกอบการทุกรายที่มีคุณสมบัติตรงตามเงื่อนไขยื่นข้อเสนอ แบ่งเป็น วิธีตลาดอิเล็กทรอนิกส์ (e-market) วิธีประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding) และวิธีสอบราคา ดูตัวอย่างจริงได้ที่ ประกาศเชิญชวน กรมควบคุมโรค
วิธีคัดเลือก
เชิญชวนผู้ประกอบการเฉพาะรายที่มีคุณสมบัติตรงตามที่กำหนดไม่น้อยกว่า 3 ราย ใช้ในกรณีตามมาตรา 56 (1) เช่น ใช้วิธีประกาศเชิญชวนทั่วไปแล้วไม่มีผู้ยื่นข้อเสนอ หรือพัสดุมีคุณลักษณะเฉพาะที่ต้องใช้ผู้มีความชำนาญเป็นพิเศษ
วิธีเฉพาะเจาะจง
เจรจาตกลงราคากับผู้ประกอบการที่มีคุณสมบัติโดยตรง ใช้ในกรณีตามมาตรา 56 (2) เช่น วงเงินไม่เกิน 500,000 บาทตามที่กฎกระทรวงกำหนด หรือมีผู้ประกอบการเพียงรายเดียว ผลการจัดซื้อจัดจ้างวิธีนี้ปรากฏใน ประกาศรายชื่อผู้ชนะการเสนอราคา
3. ขั้นตอนการจัดซื้อจัดจ้าง และประกาศที่ต้องเผยแพร่
- จัดทำและประกาศแผนการจัดซื้อจัดจ้างประจำปี (มาตรา 11) — ดูแผนการจัดซื้อจัดจ้าง กรมควบคุมโรค
- จัดทำร่างขอบเขตของงาน (TOR) และราคากลาง โดยคณะกรรมการ — ประกาศราคากลาง
- เผยแพร่ร่างเอกสารประกวดราคาเพื่อรับฟังความคิดเห็น (กรณี e-bidding) — ประกาศร่าง TOR
- ประกาศเชิญชวนและรับข้อเสนอ ผ่านระบบ e-GP — ประกาศเชิญชวน
- พิจารณาผลและประกาศผู้ชนะการเสนอราคา — ประกาศผู้ชนะ
- ระยะเวลาอุทธรณ์ 7 วันทำการนับแต่วันประกาศผล
- ลงนามในสัญญาและเปิดเผยสาระสำคัญของสัญญา — ข้อมูลสาระสำคัญในสัญญา
- สรุปผลการจัดซื้อจัดจ้าง (แบบ สขร.1) และประกาศผู้ชนะรายไตรมาส — สรุปผล สขร.1
หากมีการเปลี่ยนแปลงหรือยกเลิก หน่วยงานต้องประกาศให้ทราบเช่นกัน ดู เปลี่ยนแปลงประกาศเชิญชวน และ ยกเลิกประกาศเชิญชวน
4. กฎหมาย ระเบียบ และหนังสือเวียนที่เกี่ยวข้อง
ตัวบท พ.ร.บ. ระเบียบกระทรวงการคลัง กฎกระทรวง และหนังสือเวียนของกรมบัญชีกลาง (เช่น หนังสือที่ กค (กวจ) 0405) รวบรวมไว้ที่ กฎหมาย/ระเบียบ/ประกาศ และ หนังสือเวียน ส่วนตัวบทฉบับทางการตรวจสอบได้ที่เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษาและกรมบัญชีกลาง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้าง
พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้าง ชื่อเต็มคืออะไร และใช้บังคับเมื่อไร
ชื่อเต็มคือ พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2560 และมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 23 สิงหาคม 2560 ใช้กับหน่วยงานของรัฐทุกแห่ง รวมถึงกรมควบคุมโรค
วิธีจัดซื้อจัดจ้างพัสดุตาม พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้าง มีกี่วิธี
การซื้อหรือจ้างทั่วไปมี 3 วิธีตามมาตรา 55 ได้แก่ (1) วิธีประกาศเชิญชวนทั่วไป ซึ่งแบ่งเป็นวิธีตลาดอิเล็กทรอนิกส์ (e-market) วิธีประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding) และวิธีสอบราคา (2) วิธีคัดเลือก และ (3) วิธีเฉพาะเจาะจง ส่วนงานจ้างที่ปรึกษาและงานจ้างออกแบบหรือควบคุมงานก่อสร้างมีวิธีเฉพาะของตนเอง
วิธีเฉพาะเจาะจงใช้ได้ในวงเงินเท่าไร
กรณีที่ใช้เหตุผลเรื่องวงเงิน กฎกระทรวงกำหนดให้ใช้วิธีเฉพาะเจาะจงได้เมื่อวงเงินครั้งหนึ่งไม่เกิน 500,000 บาท นอกจากนี้ยังมีกรณีอื่นตามมาตรา 56 เช่น มีผู้ประกอบการรายเดียว หรือกรณีเร่งด่วน ซึ่งต้องมีเหตุผลตามที่กฎหมายกำหนด
e-bidding กับ e-market ต่างกันอย่างไร
e-market ใช้กับพัสดุที่มีรายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะไม่ซับซ้อนและอยู่ในระบบตลาดอิเล็กทรอนิกส์ (e-catalog) ของกรมบัญชีกลาง ส่วน e-bidding ใช้กับพัสดุทั่วไปที่ไม่อยู่ใน e-catalog หรือมีความซับซ้อน ผู้ประกอบการยื่นข้อเสนอผ่านระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐด้วยอิเล็กทรอนิกส์ (e-GP)
ราคากลางคืออะไร ต้องประกาศหรือไม่
ราคากลางคือราคาเพื่อใช้เป็นฐานสำหรับเปรียบเทียบราคาที่ผู้ยื่นข้อเสนอได้ยื่นเสนอไว้ ซึ่งสามารถจัดซื้อจัดจ้างได้จริง หน่วยงานของรัฐต้องเปิดเผยราคากลางและที่มาของราคากลางให้ประชาชนตรวจสอบได้ ประกาศราคากลางของกรมควบคุมโรคดูได้ที่หน้าประกาศราคากลาง
ร่าง TOR คืออะไร ทำไมต้องเผยแพร่
TOR (Terms of Reference) คือขอบเขตของงานหรือรายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะของพัสดุ สำหรับวิธี e-bidding หน่วยงานต้องเผยแพร่ร่างเอกสารประกวดราคาเพื่อรับฟังความคิดเห็นจากผู้ประกอบการและประชาชนก่อนประกาศเชิญชวนจริง ตามระยะเวลาที่ระเบียบกำหนด
ไม่เห็นด้วยกับผลการจัดซื้อจัดจ้าง อุทธรณ์ได้อย่างไร
ผู้ยื่นข้อเสนอมีสิทธิอุทธรณ์ผลการพิจารณาได้ภายใน 7 วันทำการนับแต่วันประกาศผลผู้ชนะในระบบ e-GP โดยยื่นต่อหน่วยงานที่จัดซื้อจัดจ้าง ปัจจุบันกรมบัญชีกลางกำหนดแนวทางการอุทธรณ์ผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ด้วย
จะดูประกาศจัดซื้อจัดจ้างของกรมควบคุมโรคได้ที่ไหน
ดูได้ที่ศูนย์ข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้าง กรมควบคุมโรค (DDC-PIC) เว็บไซต์ cpb.ddc.moph.go.th/ddc-pic ซึ่งรวมแผนการจัดซื้อจัดจ้าง ประกาศเชิญชวน ร่าง TOR ราคากลาง ประกาศผู้ชนะ และสาระสำคัญในสัญญา ของทุกหน่วยงานในสังกัด และค้นข้อมูลระดับประเทศได้ที่ระบบ e-GP ของกรมบัญชีกลาง (www.gprocurement.go.th)
ข้อมูลในหน้านี้เป็นการสรุปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น โปรดตรวจสอบตัวบทกฎหมายและหนังสือเวียนฉบับล่าสุดก่อนนำไปใช้ปฏิบัติ